Útlendingahatur

Það er auðveldara að ala á útlendingahatri þegar að kreppir. Þannig var það í Þýskalandi á milli heimsstyrjandanna. Mér varð hugsað til þess vegna umræðunnar um að ríkur Kínverji ætlar að kaupa landskika upp á reginfjöllum og ráðherrar lýsa því yfir að þetta geti verið hluti af einhverskonar heimsráðabrölti Kínverja. 

 Jedúdamía sagði kerlingin.  Kínverjar verða ríkir án atbeina Íslendinga og ef þeir leita eftir heimsyfirráðum skiptir þessi landskiki litlu máli. Mér er nokk sama hvot einhver íslenskur bóndi byggir upp lúxushótel þarna eða kínverskur náttúruunandi. Báðir lúta íslenskum lögum. 

 Það er annað sem getur orðið til þess að íslendingar missi sjálfstæðið sitt. Ef við segjum nei við öllum fjárfestingum útlendinga á sama tíma og við rekum ríkissjóð með gífurlegum halla endar með því að kröfuhafa setja okkur stólinn fyrir dyrnar. Það er andstaða við útlendinga sem er hættuleg, andstaða við allt sem getur orðið til þess að við höfum atvinnu og höfum ráð á að reka velferðarþjóðfélag á þessu skeri. 

Við eigum gífurleg verðmæti sem eru einskis virði ef við bönnum öllum að nýta þau. 

Árið 2061

Eftir 50 ár er framtíðin sem við ræðum um þegar við segjumst vilja skila landinu ósnortnu til komandi kynslóða komin. Mín kynslóð verður komin undir græna torfu og sú kynslóð sem hefur það hlutverk að skapa tekjur fyrir umönnun okkar í ellinni farin að heimta slíkt af sínum afkomendum. Núverandi heimskreppa verður aðeins minning hjá elstu mönnum líkt og sú sem var á fjórða áratugi seinustu aldar var í minningu manna upp úr 1980.

 

Fyrir þeim sem þá lifa verður framtíð okkar þeirra nútíð og okkar nútíð gömul saga sem að hluta verður geymd í afkimum þeirra geymslumiðla sem þá verða notaðir og heita skruddur í dag.

 

Í nútímanum sveltur stór hluti mannkynsins, ekki vegna þess að fæðu skorti heldur vagna þess að þeir fátæku hafa ekki fé til að kaupa hann.

 

Þó við sjáum í fréttunum sveltandi börn með hrægamma sér við hlið bíðandi eftir næstu máltíð er það annar raunveruleiki en okkar þar sem flestir hafa eitthvað að borða og þak yfir höfuðið.  Við hugleiðum það sjaldan að við höfum verið í sömu sporum fyrir rúmri öld þar sem mörg börn sömu foreldra hétu sömu nöfnunum því flest börn dóu fyrir fermingu. Við gleymum því að fyrir 50 árum bjuggu menn enn í torfkofum og heyjuðu með svipuðum aðferðum og tíðkuðust við landnám.  Við gleymum því að það voru djarfar ákvarðanir í atvinnuuppbyggingu sem sköpuðu þau lífskjör sem við búum við þrátt fyrir kreppu.

 

Ef við færum orð manna nú til fortíðar og hugleiðum hvaða afleiðingar þau hefðu haft á okkar nútíð og þeirra framtíð ef þau hefðu verið látin ráða för. Þeir hefðu geta barist fyrir því að skila landinu ósnortnu til okkar, friðað Laugardalinn og Reyki í Mosfellsbæ fyrir hitaveituframkvæmdum, friðað Elliðaárnar, Sogið og þjórsá og aðra virkjunarkosti, ég tala nú ekki um ef þeir hefðu staðið gegn lyktarmengun frá sjávarútvegi og veiðum með nútíma veiðitækni.

 

Það er arðsemi frá þeim ákvörðunum að nýta þessar auðlindir okkar sem hafa byggt upp skóla, spítala og heilsusamlegt húsnæði. Þær ákvarðanir skilja á milli okkar og þeirra þjóða sem nú svelta. Eftir sem áður hafa þær einnig valdið gífurlegum náttúruspjöllum. Hafsbotninn hefur verið sléttaður og hægvaxta kórölum og hverastrýtum eytt. Stórum og merkilegum landsvæðum hefur verið sökkt undir miðlunarlón og fiskistofnun í sjó og ám hefur verið sköpuð mun verri lífskilyrði.

 

Þegar talað er um að taka tillit til komandi kynslóða ganga þeir sem þannig tala út frá því að það komi komandi kynslóðum best að landið breytist ekkert af mannavöldum. Engar óafturkræfar breytingar verði gerðar. Lífsskilyrði eru ekki einhver náttúrufyrirbrigði heldur efnahagsleg samkeppnisstaða landsins. Þegar kemur að baráttunni um brauðið fá þeir einir magafylli sem hafa til þess aur. Maturinn sem þá verður til skiptanna verður seldur þeim sem hæsta verðið greiðir. Verður þá ekki yndislegt að hafa ósnortna náttúru landsins.

 

Ísland er eyja í miðju hafi og við erum fá og smá. Það villir okkur stundum sýn. Margir halda að okkar ákvarðanir hafi engin áhrif út í hinum stóra heimi. Orka okkar er í samkeppni við orku frá kolum en svo miklu betri fyrir umhverfið og framtíð barna okkar.  Við höfum meiri skyldur í loftlagsmálum og sami fjöldi manna í Bandaríkjunum eða Kína einfaldlega vegna þess að tækifæri okkar eru fleiri.

 

Menn geta fundið þá veilu í rökfærslum mínum að gerðir í fortíð hafi ekki verið allar til góðs. Ef til vill hafi verið betra að hlífa sjávarbotninum. Þá dæmum við fortíðina eftir vitneskju og tækni nútíðar. Afraksturinn hefði orðið miklum mun minni. Það hefðu ekki aðeins verið fluttir inn færri lúxusjeppar og húsin hefðu orðið minni heldur hefðu skólar búið við þrengri kost og jafnrétti til náms ekki orðið að veruleika. Sú aukna fjölbreytni sem hægt og bítandi er að verða í Íslensku samfélagi er til kominn vegna góðrar menntunar sem er fyrst og fremst kominn til í upphafi vegna tekna af sjávarútvegi. Við færðum okkur af fátæktarstigi til velferðar með tekjum frá honum. Ef ég ætti að kjósa á milli þess velferðarþjóðfélags sem byggðist hér á seinustu öld og þess að hafa ósnortinn sjávarbotn umhverfis landið og efnahagslega stöðu 19 aldar þá kýs ég velferðina. Ég hefði hins vegar gjarnan viljað að menn hlífðu geirfuglinum af því að útrýming hans skapaði lítinn auð til framtíðar.

 

 

Á þessum grunni tel ég að við eigum að marka stefnu til framtíðar. Hugsunarlaus eyðing náttúruauðlinda er jafn röng og öfgafull náttúruvernd. Með efnahagslegri uppbyggingu landsins skilum við samkeppnishæfara þjóðfélagi til framtíðar og tryggjum þannig brauð og betri heim fyrir afkomendurna.

  

 

 

 

 

 

Ekki rugga bátnum í ólgusjó.

 

Þó nokkuð sé um liðið frá hruni efnahagslífs á Íslandi hefur ekki komið neitt sem sprautað hefur vítamíni í það að nýju. Nokkur fyrirtæki hafa notið góðs af lágum launum vegna gengisfallsins og eru að plumma sig, örfá lítil sprotafyrirtæki hafa litið dagsins ljós en þau hafa litlu breytt fyrir heildina. Enn ganga þúsundir Íslendinga atvinnulausir og næstum því annað eins hefur flúið land.  Mörg tækifæri hafa birst sem gætu hleypt hingað lífi að nýju en það er sama hvað er það er eins og barið sé á puttana á þeim sem hingað vilja koma. Útlendingar mega hér ekkert eiga þó við eigum alla skapað hlutu í útlöndum.  Ekki má hrófla við náttúrunni, virkja eða reisa stóriðju. Erlendir aðilar mega ekki æfa flug á vopnlausum vélum af því vélarnar líkjast stríðsvélum. Svo mætti lengi telja upp möguleika sem auka innstreymi fjár til landsins án þess að skuldsetja þjóðina upp í rjáfur.

 

Ég dreg þá ályktun að ráðandi öfl innan vinstri grænna séu veruleikafirrtar draumverur sem hafa ekki skilning á því að velferð er knúin áfram af peningum, raunverulegum peningum enn ekki lánum.  Þessir einstaklingar virðast stöðva allt þó á stundum tali forystan öðrum rómi. Talsmaður þessa hóps innan ríkisstjórnarinnar er m.a. Svandís Svavarsdóttir sem virðist ætla að klára það verk sem föður hennar tókst ekki að ljúka þ.e. að setja okkur endanlega á höfuðið. Ef til vill eru þau með sömu grillur og Svavar fékk í austur þýskalandi á námsárunum þe. Sovét ísland þó Sovét sé ekki til.

 

Læknar hverfa úr landi, gamla fólkið getur ekki keypt lyfin sín, þjóðin hefur ekki ráð á opinberum framkvæmdum og atvinnuleysið hræðilegt. Á þessum tíma ætla vinstri grænir að rugga bátnum. Þeir ætla að kollvarpa þeirri sjávarútvegsstefnu sem hefur verið til fyrirmyndar í heiminum og tveir hlutlausir erlendir aðilar hafa sagt að stór skaði okkur efnahagslega. Í sama streng hafa flestir hagfræðingar sem tjáð sig hafa um málið tekið.

 

Nú rökstyðja þeir þessa samfélags tilraun með því að það efli byggðirnar. Nú gengur sá frasi að þjóðin eigi að njóta afraksturs auðlindarinnar eins og stór hluti af þeim tekjum okkar sem ekki koma frá álveru sé ekki frá sjávarútvegi. Þó hlutur sjávarútvegs af heildar innkomu íslendinga hafi minnkað þá getum við enn sagt að við lifum af sjávarútvegi. Hvernig geta menn þá sagt að við njótum ekki arðs af auðlindinni.

 

Menn sjá ofsjónum yfir því að sjávarútvegsfyrirtæki hafa stækkað. Það er hluti af hagræðingu. Af 500 manns sem fengu gjafakvóta samkvæmt nýjum reglum höfðu á annað hundrað selt kvóta áður og fengu úthlutun af því sem tekið hafði verið af þeim sem keyptu. Þetta er réttlæti Sovét Íslands. Allt á að setja í höft og úthlutanir hins opinberra með því svindli og svínaríi sem því fylgir.

 

Ef við ruggum bátnum núna þá getur það valdið þjóðar gjaldþroti. Þá lognast af atvinnuvegirnir og við flytjum brott. Þá er hægt að friða allt ísland fyrir komandi kynslóðir.  

Takið frá 25. júní milli kl. 11 og 16

Klúbburinn Geysir hefur umsjón með uppákomu í vestari enda Skipholtsins í Reykjavík 25. júní nk. milli kl. 11 og 16.

 Hljómsveit hússins spilar. Þá verður flóamerkaður og örþon sem er 180 metra maraþon í frjálsum búningum og með frjálsum aðferðum. Ekki er endilega sá sigurvegari sem kemur fyrstur í mark heldur er ekki síður metið framlagið eftir skemmtanagildi. 

Klúbburinn Geysir er endurhæfingarstaður þeirra sem hafa átt eða eiga við geðræn veikindi að stríða. Með þátttöku í öllu starfi klúbbsins allt frá smæstu verkum í flóknustu stjórnunarstarfa byggja félagar upp sjálfstraust sitt. Klúbburinn veitir síðan félögum margvíslegan stuðning bæði til náms og vinnu. 

 Klúbburinn er viðurkenndur hluti af Fountain House hreyfingunni og starfar samkvæmt stöðlum hennar. Rannsóknir hafa sýnnt fram á mjög góðan árangur hreyfingarinnar og er Klúbburinn þar enginn eftirbátur. 

 Sá sem þetta ritar er félagi og stjórnarmaður í Klúbbnum. Þá er hann hluti alþjóðaráðs Fountain Húsa sem m.a. tekur út húsin og metur hvort þau standist þær kröfur sem til slíkra húsa eru gerðar. 

 

Steinkastið í Geir Haarde

Formaður Lögmannafélagsins er vel inn í refsiréttarfari og hefur tjáð sig um ákæru gegn Geir Haarde. Hann segir að ásakanirnar séu órökstuddar og það sem meira er líklega er nánast útilokað að rökstyðja þær.

 

Þær eru nánast fólgnar í því að hann hefði átt að gera eitthvað án þess að tilgreina hvað það var.

 

Til að sanna að hann hafi vanrækt starf sitt verður að segja hvað hann átti að gera og skoða hvaða afleiðingar það hefði haft í för með sér. Ekki er nægjanlegt í þeim efnum að líta í baksýnisspegilinn heldur verður að meta slíkar ákvarðanir á grundvelli þeirrar vitneskju sem hann hafði á sýnum tíma. Það er ljóst að aðgerðir gegn bönkunum gátu haft skelfilegar afleiðingar þ.e. komið að stað því hruni sem síðar varð. Bankar lifa á trú manna á þeim.

 

Þá verður að líta til þess hvert var ástandið þegar Geir tók við forsætisráðherraembætti og meta hvort það hafi ekki þegar á þeim tímapunkti verið orðið þannig að útilokað hafi verið koma í veg fyrir hrunið.

 

Þó forsetinn hafi bjargað núverandi ráðamönnum úr snörunni er hægt að sanna hverjar afleiðingar þeirra kæruleysi hefði orðið í Icesave málinu ef þeirra gerðir hefðu náð fram að ganga. Kæruleysi þeirra að ráða lítið menntaðan skoðanabróður til að stjórna samningum við Breta og Hollendinga er glæpur. Þessir sömu ráðherrar gagnrýna forsetan fyrir að bjarga þjóðinni jafnvel eftir að ljóst er hverjar afleiðingar það hefði haft ef hann hefði ekki gert það.

 

Þá er skelfilegt hvernig ríkisstjórnin hefur lagt stein í götu allra þeirra sem hafa viljað spýta inn í hagkerfið, hvort sem það eru æfingaflugvélar, álver, virkjanir, gagnaver eða hvað það nú heitir allt saman. Eina sem ríkisstjórninni dettur í hug er að fara í ríkisframkvæmdir sem engu skila nema önnur uppbygging fylgi. Umhverfisvernd er góð en umhverfisofstæki er það ekki.

 

Þetta er fólkið sem kastar steinum í Geir.

Mat kastað á Flóruna

Nokkur styr hefur staðið um svokallað verk sem birt var í Nýlistarsafninu og fólgið var í því að ata út eintak af listaverki annars mans Flóru Íslands.

 

Það kastaði fyrst tólfunum þegar hinn svokallaði listamaður tjáði sig um verknaðinn. Hann lýsti algjörri fyrirlitningu á höfundi þess verk sem hann ataði út. Hann væri ekki listamaður af því fyrirmyndir hans væru raunverulegar þe. grasafræðileg fyrirbrigði, í því væri engin sköpun. Samkvæmt sama mælikvarða er hægt að dæma flest verk úr leik, endurrita þarf alla listasöguna þar sem flestir málarar hafa notað fyrirmyndir, menn eins og Leonardo Da Vinci er ómerkilegur miðað við þennan stórkostlega listamann sem getur sett matarleifar á bók að vísu bara að hans eigin álit.

 

Andlegt ofbeldi er framið af mönnum með minnimáttarkennd sem upphefja sjálfa sig með því að niðurlægja aðra og sér meiri. Maðurinn sem ataði bæði bók og æru listamannsins sem gerði Flóru Íslands er ekkert nema ofbeldismaður sem slær ryki í augum manna með listamannatali. Það listamannatal ættu allir sem lesið hafa nýju fötin keisarans að sjá í gegnum.

Icesave hvað

Margt bendir til þess að neiið sé ekki eins neikvætt og menn töldu.

Álagið hið lægsta frá hruni

Vanhæf ríkisstjórn.

Heilög Jóhanna vann forðum fyrir franska þjóð með því að ganga í fylkingarbrjósti í baráttu gegn breskri kúgun. Önnur Jóhanna var  fyrir nokkrum árum einnig kölluð heilög ef til vill ekki af því hún vildi bjarga þjóð heldur fremur af því einu að einhverjir rómuðu hana fyrir að vera heiðarlega, en slíkt þótti sjaldgæfur eiginleiki í þingheimi.

Nú nefnir enginn lengur heilagleika hennar. Var hann ef til vill eins glæsilegur og nýju fötin keisarans?

Samkvæmt hennar dómi eiga menn í hennar stöðu að taka ákvarðanir á ögurstundu sem skila árangri. Hún hefur sent fyrirrennara sinn undir fallöxina af því hún  segir að hann hafi geta gert betur. Ég hef ekki heyrt um neitt sem sá forsætisráðherra gerði óheiðarlega aðeins að hann hafi ekki staðið sig nógu vel að hennar mati.

Ríkistjórn hennar stóð fyrir því að ráða aldraðan kommúnista, uppgjafa lögfræðistúdent, með enga tilgreinda prófgráðu til að fara gegn breiðfylkingu breska ríkisins í samningum um líf íslenskrar þjóðar.  Hann beraði getuleysi sitt með því að hampa samningi sem hefði sett íslenska þjóð á hausinn. Enn var farið á stúfanna. Ný samninganefnd var sett á laggirnar og nú var maður með fullgilt lögfræðipróf sendur. Það hefur komið í ljós að hagfræðiþekking hans var takmörkuð og eins þekking hans á íslenskum lögum. Það virðist vera að umboð hans hafi náð til þess eins að fá vexti lækkaða en ekki að ráðast á grundvallar galla samningsins svo sem gengisáhættu og endurheimtukröfu úr þrotabúi Landsbankans.

Við höfum átt því láni að fagna að hafa öryggisventil í íslensku stjórnarskránni sem leyfir þjóðinni að hafa síðasta orðið ef forseta sýnist svo.   Ólafi sýndist svo í þessu máli og þjóðin kaus. Yfirgnæfandi meirihluti atkvæðisbærra manna sagði nei, ekki aðeins einu sinni heldur tvisvar.

Viðbrögð ríkisstjórnarinnar voru sérstök: Heilög Jóhanna sagði að hún teldi rangt af forseta að senda fjárhagsmálefni í þjóðaratkvæði. Hún vildi sem sagt að eldri samningurinn hefði fengið að standa og íslenska þjóðin orðið gjaldþrota af því nágrannaþjóðirnar hefðu ekki þjóðaratkvæði um fjárhagsmálefni.

Steingrímur sagði að erfitt væri að stjórna landinu ef ríkisstjórnir færu alltaf frá eftir að lög væru felld í þjóðaratkvæðagreiðslu alla vega meðan núverandi forseti væri við völd. Ólafur Ragnar hefur setið lengi og þjóðaratkvæðagreiðslur hafa ekki verið slíkt vandamál fyrr en í tíð þessarar ríkisstjórnar.

Fordæmið er komið. Stjórnmálamenn sem ekki sinna starfi sínu, á að draga fyrir dóm. Núverandi fjármálaráðherra valdi að ráða getulausan gamlan skoðunarbróður sinn í jafn mikilvæga nefnd og Icesave samninganefndin var í stað þess að ráða menn með þekkingu og getu til að ná árangri. Forsætisráðherra og ríkisstjórnin öll ber ábyrgð á því klúðri. Nýja samninganefndin virðist hafa verið föst í því hjólfari enda var ekki skipt út bresku nefndinni.

Er ekki ástæða til að fara á Austurvöll og kalla vanhæf ríkisstjórn þó forsetinn hafi bjargað lífi þjóðarinnar.
 

Hvatning fyrir stjórnvöld

Glæpsamleg skattheimta.

Það er alveg ljóst að núverandi ríkisstjórn hefur ekkert gert að gagni en mikið ógagn hefur hún gert. Þar sem faðir Svandísar Svavarsdóttur tókst ekki að koma Íslenskri þjóð á kaldan klakan hefur hefur hún gripið merkið á lofti og með umhverfisbrjálæði reynt að stoppa allt af sem getur orðið þjóðinni til bjargar. Samfylkingin hefur talað fyrir framkvæmdum en vinstri grænir hafa stoppað þær af jafn óðum.

Nú hafa þeir fundið tekjustofn sem er þess virði ráðast í þe eldra fólkið sem nurlað hefur saman til ellinnar og bankaræningjarnir náðu ekki í.   Konan mín hefur misst heilsuna og verður að hætta störfum. Hún hefur unnið stopullt og á takmarkaðan rétt í lífeyrissjóði og lífeyristekjur mínar nægja okkur varla báðum. Við töldum okkur það lánsöm að hafa lagt örlítið til hliðar í lífinu, svolítinn varasjóð sem við töldum að myndi lyfta okkur upp fyrir fátæktarmörkin. Þar sem við fórum ekki að ráðum Glitnis fyrir hrun heldur sóttum utanaðkomandi ráð töpuðum við ekki miklu í hrunininu.

Nú vorum við að telja fram. Þá kemur í ljós að tekið er 18%  (20% á þessu ári) af öllu verðhækkunum og vöxtum á inneign okkar. Það væri í sjálfu sér skiljanlegt ef aðeins yrði tekið af vöxtum og verðbótum á árinu. Því er ekki að heilsa. Til að sýna ykkur hversu óréttlátt þetta er þá getum við tekið dæmi. Tveir menn ákveða á árinu 2007 að leggja 10 milljónir til hliðar. Annar aðilinn tekur út sinn sjóð snemma árs 2009 og leggur  upphæðina inn aftur á sama ári. Hann greiðir 10% af verðbótum og vöxtum í fjármagns­tekjuskatt. Hinn heldur upphæðinni inni. (Sá sem tók út sína upphæð ávaxtar að vísu  ekki þann hluta sem hann greiddi en ávöxtun þess árs var ekki mjög mikil). Þegar þeir taka síðan upphæðina út á árinu 2010 þá greiðir annar 18% af allri ávöxtun, þ.m.t. þeirri ávöxtun sem varð frá 2007 til 2009. Hinn greiðir aðeins 18% af ávöxtun ársins. Vegna mjög lækkandi verðbólgu var sú ávöxtun lítil. Þá skiptir engu máli að sá fyrri hefur talið uppsafnaða verðbætur og vexti til skatts öll árin sem eign sína. Ef upphæðirnar væru hærri hefði hann þurft að greiða sérstakan eignarskatt af þessum vöxtum og verðbótum. Þar sem fólk almennt hefur ekki samúð með þeim sem eiga svo mikið stillti ég upphæðinni í hóf.

Vextirnir og verðbæturnar eru orðnar eign hans í árslok og með því að skattleggja svona aftur í tíman er um eignarupptöku að ræða og afturvirka skattlagningu. Við skulum segja að maður hafi átt í sjóði fé frá því löngu áður en nokkrir skattar voru á fjármagnstekjum. Hann fær þá 18% skatt á tekjur sem voru skattfrjálsar þegar þær féllu.

Þeir sjóðir sem um er að ræða eru þannig að sífellt er verið að höndla með bréf, kaupa og selja. Í hagræðingarskyni var sett sú regla að menn greiddu aðeins fjármagnstekjuskatt þegar þeir tækju út úr sjóðunum. Þegar fjármagnstekjuskattur var settur á í upphafi var ákvæði sem sagði að aðeins yrði greiddur skattur af þeim fjármagnstekjum sem reiknuðust eftir gildistöku laganna. Sá skattur var þannig ekki afturvirkur. Þær hækkanir sem orðið hafa á árunum 2009, 2010 og 2011 eru svo miklar að þær jafngilda nýjum skatti. (frá 10% í 20%). Þrátt fyrir það hafa menn ekki séð ástæðu til að takmarka skattheimtuna við tekjur hvers árs.  Þó mér finnist út í hött að taka 20% fjármagnstekjuskatt af hagnaði ársins getur maður lítið sagt við því þegar fólkið velur getulausa einstaklinga til forystu. En að þessir aumingjar ráðist á uppsafnaðar eignir manns svona tilviljunarkennt þá er mál að mótmæla.

Samkeppnisbrot

 

 

Það er sorglegt til þess að vita að þeir sem stjórna refsiverðum verknaði sleppa yfirleitt en undirsátarnir taka pokann sinn. Stundum eru þessi undirsátar nauðsynlegir til að brotið geti átt  sér stað.  Er þá nægileg afsökun þessara manna að þeir hafi hlýtt fyrirmælum, orðið að fara að fyrirmælunum til að halda vinnunni og ekki getað af sömu sökum tilkynnt um brotið.

Nú skulum við segja að eigandi fyrirtækis segi starfsmanni að fara og ræna verslun samkeppnisaðila eða missa vinnuna. Ef starfsmaðurinn gerir þetta á hann þá að sleppa við refsingu. Við skulum segja að samstarfsmaður hans aðstoði hann við undirbúninginn án þess að fara á staðinn og fremja sjálft brotið. Á hann að sleppa við refsingu.

Við skulum segja að hann sleppi við refsingu af einhverjum ástæðum er eðlilegt að þeir menn sem hafa tekið þátt í slíku haldi trúnaðarstöðu þar sem höndlað er með mikla fjármuni stéttarfélags?

Ef við segjum að maður megi fremja brot til þess að halda vinnunni þá segjum við að menn megi brjóta af sér þegar freistingin er nægjanlega mikil fyrir þá persónulega. Það eru að vísu reglur sem segja að menn megi brjóta af sér í neyð. Heimilt er að fórna litlum verðmætum annarra til að bjarga mun meiri verðmætum sjálfs sín eða annarra enda komi bætur fyrir. Vinna viðkomandi mans er hins vegar lítil verðmæti miðað við þau verðmæti sem tapast í  þeim brotum sem ég geri hér að umtalsefni þ.e. samkeppnisbrotum.  

Í Bandaríkjum Ameríku er sagt að samkeppnisbrot séu svik við almenning. Með þeim er verið að hafa af almenningi oft mjög stórar fjárhæðir, ræna almenning gróðanum af frjálsri samkeppni. Þó forstjórar fyrirtækja hafi ekki verið látnir dúsa í steininum fyrir þessi brot hér á landi er alvarleiki brotanna og eðli ekkert öðru vísi hér.

Ef við getum lært eitthvað af hruni bankakerfisins hér á landi þá er það það að menn reyna eftir megni að fara á svig við lög og græðgin virðist endalaus. Menn hafa kennt frjálsu markaðskerfi um hrunið. Það er hins vegar sama hvaða kerfið er - við höfum alltaf óheiðarlega menn og það eru þeir sem komu Íslandi á hausinn en ekki kerfið.

Óheiðarlegir menn geta líka starfað við ríkiseinokun og slík kerfi hafa nánast öll hrunið og ekki byggst upp aftur. Markaðshagkerfi er ekki fullkomið en þó það kerfi sem eykur auðlegð þjóða mest allra kerfa. Sést það best í Kína sem vex hraðar en nokkurn tíman eftir að þeir innleiddu það.

Það hefur hins vegar komið í ljós að án löggæslu og traustrar löggjafar gengur markaðskerfið ekki frekar en önnur kerfi. Mikilvægasta lögreglan á markaði er Samkeppniseftirlitið.

 Íslendingar eru ekki sérlega löghlíðnir. Eitt af því mikilvægasta sem við verðum að læra af bankahruninu er mikilvægi heiðarleika og löghlýðni, ekki aðeins hjá þeim sem eru næstir kjötkötlunum og geta náð í mikla fjármuni með brotum sínum heldur líka okkur hinum sem stundum svört viðskipti, svindlum frá skatti og ökum of hratt.

Heiðarleiki landsmanna virðist ekki hafa aukist til mikilla muna eftir bankahrunið. Menn líta gjarnan öðrum augum brot annarra, fordæma þau í stað þess að líta í eigin barm. Brotaviljinn verður til í grasrótinni. Þeir stóru vaxa upp við okkar siðferðiskennd. Ef ekki verður breyting á grasrótinni með áróðri verðum við að beita refsingum.

Refsingar eiga að hafa fyrirbyggjandi áhrif þe að menn forðist brotin af ótta við að upp komist. Aðrar ástæður refsinga eru hefndin og hugsanleg betrun brotamanna. Af þessum atriðum vega fyrirbyggjandi áhrif mest. Hefndin er hins vegar sterkust í huga almennings, svo sem í umræðu um bankahrunið og kynferðisbrot. Þarna lýstur saman skynsemi og tilfinningum. Tilfinningarna vilja að við ráðumst á toppana og látum hina sleppa. Skynsemin segir að stuðningsmennirnir, undirsátarnir geri verknaðinn mögulegan og með því að gera þeirra verk refsiverð hindrum við brotin jafnvel þó ekki náist í toppana.

Það eru sem sagt þeir sem framkvæma verknaðinn sem að mínu mati eigi að fá refsingu. Framkvæmdastjórar fyrirtækja sem sammælast um að bola samkeppnisaðila út af markaði eða halda uppi verði eiga að lenda í steininum miklu fremur en maður sem stelur armbandsúri í búð. Einnig aðrir starfsmenn sem koma nálægt slíkum brotum. Hugsið ykkur verðmætin sem hafa verið höfð af almenning í olíufélagsmálinu eða kortamálinu. Af hverju sleppa menn?